Woonhuis ontwerp

Generatiebestendige wijk

Om de sociale cohesie van de buurten/ wijken te verstevigen wordt heden door de overheid gepropageerd de Generatiebestendige wijk. Dit stelt echter wel voorwaarden aan de stedenbouwkundige kwaliteit. Er zullen op wijkniveau, en per woonkern navolgende voorzieningen zijn:

  • voldoende aantal voor ouderen geschikte (zelfredzame ) woningen, in de woningvoorraad is realiseren van geschikte woning een bereikbaar doel: kwaliteitsniveau, bereikbaar woonkostenniveau (lage huur/ hypotheek, gering energiegebruik, ingeperkte onderhoudsgevoeligheid)
  • bereikbaarheid fysiek woonomgeving, rolstoeltoegankelijkheid en overige woningaanpassingen waar leven met chronisch gebrek mogelijk is
  • bereikbaarheid voorzieningen dagelijkse leven (loopafstand)
  • zorg-infrastuctuur voor zorg op maat van het individu aan huis

Marktpotentieel nultrede woningen
Tot 2030 stijgt het aantal seniorenhuishoudens van 1,5 naar 2,6 milj. Andere groepen hebben geen stijging in aantal huishoudens. Gewenste seniorenwoningen zijn niet zozeer kleiner, maar met grotere vertrekken, minder kamers en kleinere, handzame en toch zonnige buitenruimte(kamer). Er is vraag naar comfortverhogende voorzieningen die het huishouden vergemakkelijken. De nultredenwoning is daarbij maatgevend. Dit betekent woonkamer, keuken, 1 masterbedroom en 1 badkamer op nultredeniveau. Dus 60 tot 70 m2 bij tenminste 13m1 gevelfront. Ook is de woning goed geïsoleerd met vereist die weinig buiten-onderhoud. De woning ligt nabij voorzieningen woonkern, dus nabij centrum.

Ontwerp

Voor de geschiktheid van de Nederlandse woningvoorraad heeft de voortschrijdende vergrijzing structurele gevolgen. De woningvoorraad zelf heeft een gemiddelde levensduur van 60 jaar, maar bij het huidige bouwvolume (60.000) wordt pas eens per 120 jaar ververst. Hoewel aan de ene kant de bevolkingsgroei stagneert, zal wel behoefte zijn aan meer woningen die geschikt zijn voor zelfredzame bewoning. Een groot deel van de woningvoorraad is nu zonder meer ongeschikt voor zelfredzame bewoning door senioren. Denk daarbij aan de volgende veelvoorkomende woningtypen in de na-oorlogse massa-woningbouw:

  • Flats voor 1970 zijn constructief instabiel en ongeïsoleerd,geen lift
  • Grondgebonden rijtjeswoning voor 1975 niet geïsoleerd,slechte details, krappe traveemaat 6,0m1, helft verkeerde oriëntatie tuin
  • Grondgebonden rijtjeswoning na 1975 te smal(5,4m), te klein trapgat in beton gegoten
  • Woningen voor 1950, te weinig projectmatig.
Zie hiervoor ook de congresbijdrage aan ISG-ISARC, juni 2012 aan de TU-Einhoven: Aging-in-Place, a challenge towards sustainable planning in the Dutch Housing Market.

De constatering dat een groot deel van de Nederlandse woningvoorraad niet zonder meer geschikt is voor voorgezette Zelfredzame bewoning, is meteen weer een uitdaging voor innovatie op dit gebied. De Nederlandse Bond voor Architecten (BNA) heeft in 2016 een BNA Onderzoek door ontwerp uitgevoerd “Langer thuis in eigen huis”. De resultaten hiervan zij vastgelegd in een brochures, die per woningtype inspirerende voorbeelden geven voor aanpassingsmogelijkheden van deze woningen. Zie hieronder het proefschrift.

Zelfredzaam wonen: proefschrift

Een grondige wijziging van ideeën over Wonen met Zorg en Welzijn voor de komende generatie senioren heeft afgelopen jaren plaats gevonden. Stoppen met grootschalige huisvesting in verzorgingshuizen. De toekomstige senioren zullen (ook oud of fragiel) blijven wonen in hun eigen huis. De zorg zal op individuele maat verstrekt worden. De senioren zullen actief willen blijven in hun maatschappelijk functioneren en zelfstandig willen blijven wonen. Dit uitgangspunt vormde de basis voor het proefschrift Zelfredzaam Wonen, dat August van Vliet in 2004 aan TU-Eindhoven met succes verdedigd heeft in het proefschrift. Hierin wordt gepresenteerd welke technische kwaliteiten de zelfredzame woning in de generatiebestendige wijk moet hebben om levensduurbestendig wonen mogelijk te maken ondanks optredende gezondheidsproblemen. En hoe deze kwaliteiten in een bouwplan zijn te herkennen? Dit proefschrift is via deze link te downloaden.

Seniorenhuisvesting, een uitdaging

Deze sterke wijziging in opvattingen over Wonen met Zorg en Welzijn stelt andere eisen aan de woning. Het technische concept van de woning zal adaptief voorbereid moeten zijn op bewoners die minder uit de voeten kunnen. Zo doende wordt door Zelfredzaam bouwen bespaard op zorgkosten. Hiervoor is echter een gigantische aanpassing van woningconcept en bijbehorende mutatie van de woningvoorraad nodig.

Met in gedachten dat de komende 20 jaar nog 1 miljoen extra woningen gepland zijn, en dat die toename geheel voor rekening van de huisvesting senioren komt, ligt hier een grote innovatieve uitdaging voor de bouwmarkt. Te stoppen met de bouw van traditionele seniorenwoningen, te komen tot intergenerationele woningen, die zelfredzaam wonen stimuleren.